Wat zijn kernwaarden en hoe vind je ze in je eigen bedrijf?

Gepubliceerd op 10 november 2026 om 07:00

Op jullie website staat klantgericht als een van jullie kernwaarden. En nu is het half één, je team zit aan de lunch en de klanttelefoon gaat. Een collega kijkt op het scherm, ziet een bekend nummer en laat de telefoon doorgaan naar de voicemail, omdat pauze in jullie team altijd pauze is geweest. Niemand zegt er iets van. Een nieuwe collega die net is begonnen, kijkt mee en weet vanaf dat moment hoe klantgericht jullie bedrijf in de praktijk is.

Kernwaarden zijn de drie of vier overtuigingen die bepalen hoe er in een bedrijf gewerkt wordt, ook op de momenten dat niemand erop let. Een kernwaarde is pas echt als je hem terugziet in het gedrag van mensen, op gewone momenten zoals die lunchpauze. Als een woord alleen op de website staat of op de muur is geschilderd, dan is het een wens en dan is het nog geen kernwaarde.

Waar kernwaarden vandaan komen

Kernwaarden ontstaan bijna altijd bij de ondernemer. De reden waarom iemand een eigen bedrijf is begonnen, zit vaak nog steeds in de manier waarop er gewerkt wordt, ook als het bedrijf inmiddels flink gegroeid is. Begon een installateur een eigen bedrijf uit ergernis over klanten die bij de vorige werkgever wachtten op een monteur die niet kwam, dan zit betrouwbaarheid diep in dat bedrijf. Edgar Schein, een van de grondleggers van het denken over organisatiecultuur, beschrijft dat de eerste leiders van een organisatie de waarden en het gedrag inbrengen die later de gewone manier van werken worden. Patrick Lencioni schreef in Harvard Business Review dat kernwaarden vaak de waarden van de oprichters weerspiegelen.

Kernwaarden ontdek je dus in wat er in je bedrijf al gebeurt. Jim Collins, bekend van het onderzoek naar bedrijven die generaties lang succesvol bleven, raadt aan om de kernwaarden op te sporen waar een organisatie echt voor staat. Een mooie tekst voor de website komt pas daarna.

Waarom klanten en medewerkers blijven

Een tweede plek waar je kernwaarden terugvindt, is bij de mensen die blijven. Vraag een vaste klant waarom die nergens anders heen gaat. Stel dezelfde vraag aan een collega die al lang in je team werkt. Komen in die antwoorden dezelfde woorden terug, dan heb je je kernwaarden bijna te pakken. Een klant noemt bijvoorbeeld dat er altijd iemand meedenkt als er iets misgaat, een collega vertelt dat bij een fout eerst geholpen wordt voordat iemand vraagt hoe het kon gebeuren. Allebei gaan die antwoorden over betrokkenheid, ook al gebruikt niemand dat woord.

Die twee vragen samen laten zien of de reden waarom de ondernemer begon, nog leeft in het bedrijf van nu. Soms is dat zo. Soms is de organisatie gegroeid en ervaren medewerkers iets anders dan de ondernemer bedoelde. Dan is het juist waardevol om dat verschil te zien voordat je kernwaarden op papier zet.

Hoeveel kernwaarden heb je nodig?

Drie of vier kernwaarden is genoeg. Collins adviseert er in het werkmodel voor visie en kernwaarden drie tot vijf. Met drie of vier kun je elke kernwaarde laten terugkomen in het dagelijks werk. Een lijst van acht kernwaarden leest als een opsomming van alles wat een bedrijf graag wil zijn.

Lencioni maakt daarbij een belangrijk onderscheid dat helpt bij het kiezen van de kernwaarden. Waarden die een bedrijf graag zou willen hebben maar die nog niet in het gedrag zitten, noemt Lencioni wenswaarden. Een wenswaarde kan een goede richting zijn voor de toekomst, alleen hoort hij niet in je lijst met kernwaarden. Zet je hem er toch in, dan merkt een nieuwe collega al in de eerste week dat de tekst en de praktijk niet bij elkaar passen. Kernwaarden die alleen op papier staan, houden het ook niet vol als de leiding wisselt. Daarover schreef ik eerder in Kernwaarden die niet overleven bij een MT-wissel.

Voorbeelden van kernwaarden in het MKB

Een kernwaarde wordt pas bruikbaar als je erbij zegt welk gedrag (normgedrag) erbij hoort. Een paar voorbeelden uit het dienstverlenende MKB.

Betrouwbaar. Je doet wat je zegt, ook als het tegenzit. Een monteur die later komt, belt de klant voordat de afgesproken tijd voorbij is.

Klantgericht. Een klant gaat voor. Je neemt de telefoon altijd op en helpt de klant meteen zo goed mogelijk. Tijdens de lunch spreekt het team af wie de telefoon opneemt.

Eigenaarschap. Wie een fout ziet, lost hem op of meldt hem, ook als het niet de eigen fout is.

Eerlijk. Je vertelt een klant wat er niet kan, voordat de klant er zelf achter komt. In het teamoverleg bespreek je wat er niet goed ging zonder dat iemand de schuld krijgt.

Nieuwsgierig. Een nieuwe collega mag vragen waarom iets op een bepaalde manier gebeurt en krijgt dan een echt antwoord.

Kun je bij een kernwaarde geen voorbeeld noemen van gedrag dat je de afgelopen week bent tegengekomen, dan is het waarschijnlijk een wenswaarde.

Terug naar de klanttelefoon

Hoe een team omgaat met de telefoon in de lunchpauze, vertelt meer over de kernwaarden van een bedrijf dan de tekst op de website. Daar zit ook het goede nieuws in want kernwaarden hoef je niet te verzinnen omdat ze in de meeste bedrijven al bestaan. Ze zijn er al in de reden waarom de ondernemer begon en in de reden waarom klanten en medewerkers blijven. Ben je benieuwd welke kernwaarden er in jouw bedrijf al leven, dan kijk ik daar graag met je naar.

Ik ben Annette Fielmich, oprichter van Koers en Cultuur. Na jaren als People en Culture manager in een groeiorganisatie help ik nu dienstverlenende MKB-bedrijven bouwen aan een bedrijfscultuur die hun groei kan dragen. Als de zes schakels van de bedrijfscultuur goed op elkaar aansluiten, ontstaat een stevig fundament waar een organisatie op kan doorgroeien.

Samen kijken naar je bedrijfscultuur? Doe de gratis cultuurscan en ontdek welke schakel het duidelijkst laat zien waar het niet aansluit.

Annette Fielmich, cultuurbouwer en oprichter van Koers en Cultuur