Bullshitbingo

Purpose-gedreven, stakeholdervalue, alignment, synergie tussen de teams, empowerment, strategische heroriëntatie: ik hoor het voortdurend in gesprekken met MKB-ondernemers. Ik ben er allergisch voor.

Van bullshitbingo naar de nuchtere basis

Dat is bullshitbingo, je weet wel: zo'n kaart met wollige uitspraken die je na een afspraak in zo'n bedrijf vol hebt. Ik luister er meestal doorheen. Zodra dat soort taal opduikt stel ik mezelf, voordat ik erin verzuip, meestal dezelfde vier vragen. Is de klant tevreden? Levert het team wat er beloofd is? Is het product op orde? Gaan mensen met plezier naar hun werk?

Ik ben de afgelopen jaren bij tientallen MKB-bedrijven over de vloer geweest, van kleine dienstverleners tot organisaties met een man of veertig in dienst. Wat me daar steeds opnieuw opvalt: de bedrijven die het goed doen praten gewone taal. Ze houden het simpel. De klant, het product dat eruit rolt, of mensen er plezier in hebben en of dat allemaal met zo min mogelijk kosten en gedoe kan. Meer is het volgens mij niet.

Wollige taal verhult vaak onzekerheid

Wollige managementtaal duikt meestal op op het moment dat iemand niet precies weet wat er aan de hand is, of het niet hardop durft te zeggen. "Strategische heroriëntatie" klinkt beter dan "we weten het even niet." "Integrale cultuurverandering nodig op alle niveaus" klinkt beter dan "mijn organisatie is niet klaar voor de toekomst." Bij onervaren MT-leden zie ik dat ze het jargon overnemen omdat ze denken dat het erbij hoort om serieus genomen te worden. Bij mensen met een groot ego zit er vaak iets anders achter: het grote woord houdt de indruk overeind dat zij het overzicht hebben. Zodra je die taal vervangt door de simpele versie wordt meteen duidelijk hoe klein het probleem eigenlijk vaak is.

Dat zie ik telkens opnieuw terug. Zodra een klant stopt met praten over stakeholdervalue en gewoon vertelt wat hun klant nou echt lastig vindt, ligt er binnen een kwartier een concrete lijst op tafel. Geen traject nodig. Geen werkgroep. Gewoon iemand die het oppakt.

Vier dingen die er echt toe doen

Als ik met een organisatie aan de slag ga kijk ik eigenlijk maar naar vier dingen. Is de klant tevreden en waarom wel of niet. Is het product of de dienst waar mensen voor betalen op orde. Gaan medewerkers met plezier naar hun werk of alleen omdat het moet. Kan dat allemaal met zo min mogelijk overhead, gedoe en onnodige kosten. Alles daarbuiten, elk mooi woord van de directie, is voor mij onzin totdat het bewijst dat het een van die vier dingen structureel beter maakt.

Ik zie om me heen, ook in de managementboeken die dit jaar verschijnen, dat de roep om eenvoud breder wordt gedeeld. Mensen zijn klaar met vergaderingen vol taal die niets zegt en besluiten die nergens over gaan. Dat sterkt me. Voor mij is het geen nieuw inzicht, het is gewoon hoe ik al jaren werk.

Simpel is niet hetzelfde als makkelijk

Ik wil hier eerlijk over zijn: terug naar de kern klinkt makkelijker dan het is. Het vraagt dat je bij elk voorstel of elke nieuwe werkwijze durft te vragen wat het nou concreet oplevert voor de klant, het product, het werkplezier of de kosten. Als niemand dat antwoord kan geven hoort het er niet bij, hoe overtuigend het ook klinkt in de vergadering.

Wat ik me afvraag is waarom we dat eigenlijk zijn gaan vergeten. Of we het nooit wisten, of dat het ergens is weggemoffeld onder lagen taal die goed klonken.