Hoeveel invloed heeft een leidinggevende op de bedrijfscultuur

In een van de horecavestigingen die ik destijds onder mijn hoede had, ging één locatie compleet zijn eigen gang. Er hing een onaangename sfeer onder het personeel en ik voelde dat ze mij eerder als een bedreiging zagen dan als iemand die er voor hen was. Niet omdat ik iets verkeerds deed, maar omdat er allang iemand anders de dienst uitmaakte. Een man met het meeste overwicht op de vloer, self made, zonder dat hij ook maar één officiële titel had.

Hij was geen bedrijfsleider want op papier stond er iemand anders boven die vestiging. Maar wie de kaders daadwerkelijk bepaalde, wie zei wat wel en niet kon, wie de toon zette voor hoe collega's met elkaar en met mij omgingen, dat was hij. De officiële leidinggevende was er te weinig en had het lef niet meer om het overwicht terug te pakken.

Wie bepaalt de kaders van je bedrijfscultuur

Dat is wat me sindsdien is bijgebleven. Als niemand die rol van cultuurbewaker actief pakt, pakt iemand anders hem vanzelf, en meestal is dat niet de persoon die je ervoor in gedachten had. Op die vestiging was de sfeer al lang niet meer wat het bedrijf bedoeld had en dat kwam niet omdat er slechte mensen werkten. Het kwam omdat er een onvervulde taak was en die taak werd ingevuld. Zie het als een leegte die gevuld moest worden.

Bijsturen en eerlijkheid zijn precies de twee dingen die zo'n leegte voorkomen. Achteraf corrigeren werkt dan niet. Bijsturen is iets wat je continu doet. In kleine gesprekken, in reacties op ongepast gedrag, in kennis etc etc. Eerlijkheid is de basis waarop mensen kunnen aanvoelen waar de grens ligt, anders worden de kaders vaag.

Stevig leiderschap zorgt dat bedrijfscultuur behouden blijft

Wat die vestiging nodig had was niet meer regels of een strenger beleid. Het had een leidinggevende nodigdie daadkrachtig genoeg was om de kaders te bewaken, gecombineerd met het voorbeeldgedrag dat daarbij hoort. Die combinatie was er niet. De officiële leidinggevende deed misschien zijn best, maar bewaakte de kaders niet zichtbaar genoeg om het overwicht van de informele leider te doorbreken.

Er was voor deze horeca locatie maar één manier om dit te keren. De man moest weg uit de vestiging en er kwam een nieuwe leidinggevende die wel bereid was kaders te stellen en bij te sturen. Dit was geen vriendelijke beslissing en ook geen beslissing die we licht namen, maar wel de enige die de cultuur weer terugbracht bij wat het bedrijf voor ogen had.

De invloed van een leidinggevende op bedrijfscultuur neem je niemand af

Als leidinggevende bewaak je de kaders, of je dat nu bewust doet of niet. Bewaak je de kaders niet, dan doet iemand anders het voor je, met zijn eigen normen die niet per se aansluiten bij waar jij met je bedrijf naartoe wilt. Dat besef veranderde hoe ik naar leiderschap keek. Leiderschap is niet iets wat je erbij doet naast de operationele taken, maar de rol die de cultuur op de vloer daadwerkelijk vormgeeft.

Ik denk vaak terug aan die vestiging als ik bij een klant zie dat een leidinggevende aardig is, benaderbaar, met iedereen op goede voet, maar dat de sfeer toch verzuurt. Aardig zijn en kaders bewaken zijn geen tegenpolen, maar het is wel iets anders. De ene eigenschap zorgt dat mensen je mogen. De andere zorgt dat mensen weten waar ze aan toe zijn.

Wat ik me regelmatig afvraag: hoeveel leidinggevenden weten eigenlijk van zichzelf dat ze, ergens op hun eigen vloer, een vergelijkbare leegte laten ontstaan zonder het door te hebben?