Bedrijfscultuur bestaat uit zes schakels

Gepubliceerd op 14 september 2026 om 13:05

Een goede medewerker vertrekt en je zoekt de oorzaak in het salaris. Bij de volgende vertrekker zoek je het in de werkdruk.

Toch begint het behouden van je mensen al eerder, namelijk op het moment dat iemand bij je solliciteert. In het sollicitatiegesprek vertel je hoe jullie werken. Je vertelt bijvoorbeeld dat jullie elkaar helpen als het druk is of dat iedereen mag meedenken over verbeteringen. Als een nieuwe collega in de eerste weken ziet dat dat klopt, dan groeit het vertrouwen en dan blijft de nieuwe collega graag. Als het anders loopt, dan begint de twijfel al in de eerste week.

Bedrijfscultuur bestaat uit zes schakels die samen één keten vormen: werving, selectie, onboarding, opleiding en ontwikkeling, leiderschap en een veilige werksfeer. Wat je in de ene schakel vertelt, moet een medewerker in de volgende schakel terugzien. Als één schakel niet aansluit op de volgende, dan merkt een nieuwe collega dat als eerste.

Bij elke schakel stel je dezelfde vraag: klopt wat je vertelt met wat mensen in de praktijk meemaken?

Schakel De vraag bij deze schakel
1. WervingKlopt wat je naar buiten vertelt over werken bij jullie met hoe je team elke dag werkt?
2. SelectieKlopt waar je in het gesprek op let met wat een nieuwe collega in je team nodig heeft?
3. OnboardingKlopt wat een nieuwe collega in de eerste weken meemaakt met wat je in het sollicitatiegesprek hebt verteld?
4. Opleiding en ontwikkelingKlopt wat medewerkers bij jullie leren met de manier van werken die je van je team verwacht?
5. LeiderschapKlopt wat je als leidinggevende van je team vraagt met wat je zelf laat zien?
6. Veilige werksfeerKlopt wat je team in het overleg zegt met wat er daarna bij de koffiemachine wordt gezegd?

Toen het bedrijf waar ik werkte groeide van twee naar vijftig medewerkers, vertrok er bijna niemand. Aan de cultuur werkte ik eerst zonder dat ik het doorhad, later heel bewust, toen ik zag dat wat we deden uniek was en werkte. Lange tijd dacht ik dat het kwam doordat de sfeer gewoon goed zat. Toen ik uitzocht waarom het echt werkte, zag ik dat het van meerdere dingen tegelijk afhing, van de manier waarop we selecteerden en mensen lieten landen tot de manier waarop er leiding werd gegeven, met kernwaarden die we op een gegeven moment hadden vastgelegd als gemeenschappelijke basis.

Hetzelfde patroon zag ik later terug bij elke organisatie waar ik mee werkte. Daaruit is de keten van zes schakels ontstaan, waarin elke schakel de volgende beïnvloedt.

Wat een groeiend bedrijf sterk maakt, zit in ongeschreven regels. Die regels werken goed zolang de mensen die het gedrag voorleven dicht bij de rest van het team staan. Groeit het bedrijf sneller dan zij kunnen bijbenen, dan verdwijnt die vanzelfsprekendheid en voel je direct of de keten meegroeit.

Bij leiderschap zie je dat het duidelijkst. Een leidinggevende die blijft improviseren omdat nergens is vastgelegd hoe het moet, leert het team ongewild dat improviseren de norm is. 

Bij selectie werkt het net zo want een proces waarvan niemand meer weet waarom het zo is ingericht, levert mensen op die passen bij de organisatie van toen en minder bij de organisatie van nu. Daarom behandel ik cultuur altijd als één keten. Aan die keten zie je of mensen op een organisatie durven te bouwen.

Waar zie je de bedrijfscultuur echt?

Een tevredenheidsonderzoek geeft een score op tien, die iets zegt over dat ene moment en weinig over wat een jaar eerder bij de selectie of de onboarding gebeurde. De keten hoor je in gewone gesprekken en zie je in wat iemand doet zodra de leidinggevende even niet kijkt. Op die momenten zie je terug hoe de schakels hebben gewerkt.

Waarom begin je bij de hele keten?

Ik zou het mezelf makkelijker kunnen maken door met één schakel te beginnen, bijvoorbeeld leiderschap, omdat daar snel resultaat te boeken is. Een leidinggevende die anders gaat sturen terwijl de kernwaarden nergens zijn vastgelegd, traint vooral zichzelf iets aan. De rest van het team blijft dan op het oude gedrag varen.

Ik laat daarom eerst zien hoe de schakels elkaar raken. In de artikelen over de afzonderlijke schakels lees je per schakel wat je kunt doen en waarom één verbetering pas echt iets oplevert als de rest van de keten meebeweegt.

In elke organisatie is er een schakel waar het duidelijkst niet aansluit. Als je daar begint, dan zie je ook waar je in de rest van de keten verder kunt kijken. Met de gratis cultuurscan ontdek je in zes vragen welke schakel dat bij jou is.

Ik ben Annette Fielmich, oprichter van Koers en Cultuur. Na jaren als People en Culture manager in een groeiorganisatie help ik nu dienstverlenende MKB-bedrijven bouwen aan een bedrijfscultuur die hun groei kan dragen. Als de zes schakels van de bedrijfscultuur goed op elkaar aansluiten, ontstaat een stevig fundament waar een organisatie op kan doorgroeien.

Samen kijken naar je bedrijfscultuur? Doe de gratis cultuurscan en ontdek welke schakel het duidelijkst laat zien waar het niet aansluit.

Annette Fielmich, cultuurbouwer en oprichter van Koers en Cultuur